1. Tổng quan về cửa khẩu Hữu Nghị và vai trò trong xuất nhập khẩu
Cửa khẩu Hữu Nghị nằm tại huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, là cửa khẩu quốc tế đường bộ quan trọng bậc nhất trên tuyến biên giới Việt – Trung. Đây là điểm nối trực tiếp giữa Việt Nam và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), được xem là “cửa ngõ” giao thương hàng hóa lớn nhất khu vực phía Bắc. Với vị trí chiến lược trên Quốc lộ 1A kéo dài, cửa khẩu Hữu Nghị giữ vai trò then chốt trong luồng vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu, kết nối thị trường Việt Nam với Trung Quốc và xa hơn là các quốc gia trong khối ASEAN, Đông Bắc Á.
Trong nhiều năm qua, lượng hàng hóa và phương tiện vận tải qua cửa khẩu Hữu Nghị luôn đứng ở mức cao. Trung bình mỗi ngày có hàng nghìn lượt xe container, xe tải và xe khách xuất nhập cảnh, chuyên chở đủ loại mặt hàng từ nông sản, thủy sản, hàng công nghiệp, linh kiện điện tử cho đến hàng tiêu dùng. Đặc biệt vào mùa cao điểm xuất khẩu nông sản như vải thiều, dưa hấu, thanh long, cửa khẩu Hữu Nghị thường ghi nhận hàng nghìn tấn hàng hóa được thông quan chỉ trong một ngày. Đây là minh chứng rõ ràng cho vai trò trung tâm của cửa khẩu này trong việc thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang Trung Quốc – thị trường tiêu thụ lớn và giàu tiềm năng.
Không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa, cửa khẩu Hữu Nghị còn có vai trò quan trọng trong hệ thống cửa khẩu biên giới phía Bắc. Cùng với các cửa khẩu như Tân Thanh, Cốc Nam, Chi Ma…, cửa khẩu này hình thành mạng lưới cửa khẩu liên hoàn, hỗ trợ phân luồng phương tiện, giảm áp lực ùn tắc và tối ưu hóa hoạt động xuất nhập khẩu. Nhờ đó, hàng hóa Việt Nam không chỉ thuận lợi lưu thông sang Trung Quốc mà còn mở rộng đường đi đến nhiều thị trường quốc tế khác thông qua các tuyến vận tải đa phương thức.
Có thể thấy, với vị trí địa lý đặc biệt, lưu lượng hàng hóa lớn và vai trò chiến lược trong hệ thống biên mậu, cửa khẩu Hữu Nghị chính là điểm trọng yếu giúp Việt Nam thúc đẩy thương mại song phương với Trung Quốc, đồng thời khẳng định vị thế trong mạng lưới logistics khu vực. Đây cũng là lý do mà bất kỳ sự thay đổi nào về chính sách hay quy định tại cửa khẩu Hữu Nghị đều tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp trong và ngoài nước.
2. Quy định mới tại cửa khẩu Hữu Nghị có hiệu lực từ 15/8/2025
2.1. Cơ sở pháp lý của quy định mới
Bắt đầu từ ngày 15/8/2025, các phương tiện vận tải xuất nhập cảnh và quá cảnh qua cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) phải tuân thủ quy định mới theo Nghị định 167/2025/NĐ-CP, sửa đổi và bổ sung Nghị định 08/2015/NĐ-CP. Đây là một trong những bước quan trọng nhằm siết chặt công tác quản lý hải quan, đảm bảo hoạt động thông quan minh bạch, thuận lợi và phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa hải quan Việt Nam. Song song với đó, Quyết định 1179/QĐ-CHQ ban hành ngày 4/8/2025 cũng quy định cụ thể quy trình kiểm tra, giám sát phương tiện xuất nhập cảnh, tạo khung pháp lý rõ ràng để triển khai đồng bộ trên toàn hệ thống.
2.2. Phạm vi áp dụng
Phạm vi áp dụng của quy định mới tại cửa khẩu Hữu Nghị bao gồm toàn bộ các phương tiện vận tải chở khách, vận tải hàng hóa và phương tiện quá cảnh qua biên giới. Điều này có nghĩa là tất cả xe container, xe tải, xe khách và cả xe chuyên dụng đều phải thực hiện khai báo hải quan theo mẫu TNTX, TXTN được quy định tại Thông tư 50/2018/TT-BTC. Ngoài ra, doanh nghiệp và chủ phương tiện còn có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về phương tiện, hàng hóa, hành trình di chuyển để phục vụ công tác giám sát.
Điểm đáng lưu ý là các phương tiện qua cửa khẩu Hữu Nghị sẽ phải nộp phí hải quan 20.000 đồng/tờ khai theo Thông tư 14/2021/TT-BTC. Đây là mức phí thống nhất áp dụng trên toàn quốc đối với thủ tục khai báo phương tiện vận tải xuất nhập cảnh, nhằm đảm bảo chi phí hợp lý cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Quy trình giám sát cũng được chuẩn hóa, giúp giảm thiểu rủi ro gian lận thương mại, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý tại cửa khẩu.
Với vai trò là một trong những cửa khẩu quan trọng nhất Việt Nam trong giao thương với Trung Quốc, những thay đổi này tại cửa khẩu Hữu Nghị sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật, nắm rõ quy định và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ để tránh vi phạm hoặc bị xử phạt. Đây cũng là bước tiến phù hợp trong lộ trình hiện đại hóa hải quan, tiệm cận chuẩn mực quốc tế, góp phần tạo môi trường logistics minh bạch và cạnh tranh hơn cho Việt Nam.
3. Những lưu ý quan trọng cho phương tiện qua cửa khẩu Hữu Nghị
3.1. Khai báo hải quan phương tiện vận tải
Kể từ ngày 15/8/2025, mọi phương tiện vận tải khi qua cửa khẩu Hữu Nghị đều bắt buộc phải thực hiện khai báo hải quan phương tiện theo đúng mẫu quy định TNTX, TXTN được ban hành tại Thông tư 50/2018/TT-BTC. Chủ phương tiện hoặc doanh nghiệp phải cung cấp chính xác các thông tin liên quan như: biển số, số container, loại hàng hóa, tuyến hành trình và các giấy tờ kèm theo. Nếu khai báo sai lệch, không đầy đủ, phương tiện có thể bị đình chỉ thông quan hoặc xử phạt hành chính. Do đó, việc chuẩn bị hồ sơ cẩn thận trước khi đưa hàng qua cửa khẩu Hữu Nghị là yêu cầu bắt buộc để quá trình vận chuyển không bị gián đoạn.
3.2. Mức phí hải quan bắt buộc
Một trong những điểm quan trọng khi làm thủ tục tại cửa khẩu Hữu Nghị là nghĩa vụ nộp phí hải quan cho mỗi tờ khai. Theo Thông tư 14/2021/TT-BTC, mức phí được áp dụng thống nhất trên toàn quốc là 20.000 đồng/tờ khai. Doanh nghiệp có thể nộp trực tiếp hoặc thông qua hệ thống nộp thuế điện tử để tiết kiệm thời gian. Thực tế, nhiều đơn vị thường mắc lỗi trong quá trình khai báo như: kê khai thiếu thông tin phương tiện, nhập sai số lượng tờ khai hoặc chậm nộp phí, dẫn đến kéo dài thời gian thông quan. Vì vậy, việc kiểm tra kỹ hồ sơ và thực hiện nộp phí đúng quy định là bước quan trọng để hàng hóa qua cửa khẩu Hữu Nghị được xử lý nhanh chóng.
3.3. Quy trình kiểm tra và giám sát
Quy trình kiểm tra phương tiện tại cửa khẩu Hữu Nghị được chuẩn hóa theo Quyết định 1179/QĐ-CHQ. Sau khi tiếp nhận hồ sơ, lực lượng hải quan sẽ tiến hành đối chiếu thông tin khai báo với thực tế hàng hóa, phương tiện và giám sát quá trình xuất nhập cảnh. Doanh nghiệp, lái xe và cán bộ hải quan cần phối hợp chặt chẽ để quá trình kiểm tra diễn ra nhanh gọn, tránh ùn tắc. Ngoài ra, các phương tiện cũng cần tuân thủ hướng dẫn về luồng di chuyển, khu vực tập kết hàng và giờ làm việc của hải quan. Sự phối hợp này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian thông quan mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm rủi ro gian lận thương mại.
4. Vai trò của Hải quan tại cửa khẩu Hữu Nghị
Hải quan tại cửa khẩu Hữu Nghị giữ vai trò trung tâm trong toàn bộ hoạt động xuất nhập cảnh phương tiện và hàng hóa, đảm bảo quá trình giao thương diễn ra minh bạch, an toàn và đúng quy định pháp luật. Trước hết, lực lượng hải quan có trách nhiệm tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ khai báo phương tiện. Mọi xe container, xe tải hoặc phương tiện chở khách khi qua cửa khẩu đều phải nộp hồ sơ khai báo theo mẫu chuẩn. Cán bộ hải quan sẽ đối chiếu chi tiết giữa thông tin khai báo và tình trạng thực tế của phương tiện, hàng hóa, từ đó phát hiện và ngăn chặn kịp thời các sai lệch hoặc hành vi gian lận.
Bên cạnh công tác kiểm tra, một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của hải quan tại cửa khẩu Hữu Nghị là giám sát chặt chẽ toàn bộ luồng di chuyển của phương tiện. Quy trình giám sát bao gồm kiểm tra thủ tục hải quan, giám sát bãi tập kết hàng, khu vực xuất nhập cảnh và hệ thống camera an ninh. Việc giám sát nghiêm ngặt này giúp hạn chế tình trạng buôn lậu, vận chuyển hàng cấm và đảm bảo an toàn cho dòng lưu chuyển hàng hóa giữa Việt Nam – Trung Quốc.
Ngoài vai trò quản lý, lực lượng hải quan tại cửa khẩu Hữu Nghị còn có nhiệm vụ hỗ trợ doanh nghiệp và người khai hải quan khi phát sinh vướng mắc. Trong quá trình làm thủ tục, nếu doanh nghiệp gặp khó khăn về khai báo, hồ sơ hoặc nộp phí, cán bộ hải quan sẽ trực tiếp hướng dẫn, giải đáp và hỗ trợ để quy trình diễn ra thuận lợi nhất. Điều này không chỉ giảm thiểu rủi ro vi phạm mà còn tạo dựng sự tin tưởng giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Cuối cùng, với áp lực thông quan hàng nghìn lượt phương tiện mỗi ngày, hải quan tại cửa khẩu Hữu Nghị luôn nỗ lực đảm bảo hoạt động thông quan nhanh chóng, giảm ùn tắc và rủi ro phát sinh. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị quản lý, việc thông quan tại cửa khẩu này ngày càng được tối ưu hóa, góp phần nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu, tiết kiệm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp. Có thể nói, hải quan chính là lực lượng trụ cột, giữ vai trò then chốt trong việc duy trì sự ổn định, minh bạch và chuyên nghiệp tại cửa khẩu Hữu Nghị.
5. Ý nghĩa của quy định mới đối với hoạt động xuất nhập khẩu tại cửa khẩu Hữu Nghị
Việc áp dụng quy định mới từ ngày 15/8/2025 tại cửa khẩu Hữu Nghị mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Trước hết, các quy định này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Thông qua việc chuẩn hóa quy trình khai báo, kiểm tra và giám sát phương tiện vận tải, cơ quan hải quan có thể kiểm soát tốt hơn tình hình xuất nhập cảnh, đồng thời ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, buôn lậu và vận chuyển hàng cấm. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp chân chính mà còn giúp tăng nguồn thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu.
Bên cạnh đó, các quy định mới tại cửa khẩu Hữu Nghị còn tạo dựng một môi trường giao thương minh bạch và chuyên nghiệp. Khi tất cả các phương tiện đều phải thực hiện khai báo theo mẫu chuẩn, nộp phí hải quan đúng quy định và chịu sự giám sát chặt chẽ, quá trình thông quan trở nên công bằng hơn, giảm thiểu tình trạng nhũng nhiễu hoặc chồng chéo trong xử lý hồ sơ. Đây là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp yên tâm hơn khi đưa hàng hóa qua cửa khẩu, đồng thời thúc đẩy niềm tin của đối tác quốc tế đối với thị trường Việt Nam.
Đối với doanh nghiệp, quy định mới tại cửa khẩu Hữu Nghị cũng mang lại lợi ích lớn trong việc chuẩn hóa quy trình logistics và giảm rủi ro khi thông quan. Các thủ tục khai báo, nộp phí và giám sát đều được cụ thể hóa, giúp doanh nghiệp dễ dàng chuẩn bị hồ sơ, tránh bị phạt do thiếu giấy tờ hoặc khai sai thông tin. Việc chuẩn hóa này còn giúp tiết kiệm chi phí và thời gian, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm xuất khẩu nông sản hoặc hàng công nghiệp sang thị trường Trung Quốc.
Quan trọng hơn, những thay đổi tại cửa khẩu Hữu Nghị chính là bước tiến trong lộ trình hiện đại hóa hải quan Việt Nam, tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Đây là định hướng lâu dài của ngành hải quan nhằm số hóa thủ tục, ứng dụng công nghệ để quản lý và giám sát thông minh. Khi các cửa khẩu trọng điểm như Hữu Nghị được áp dụng quy định mới, Việt Nam có thể nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm tại Tổng cục Hải quan Việt Nam hoặc chuyên mục dịch vụ logistics để cập nhật chi tiết những cải cách mới nhất liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Hữu Nghị.
