1. Tổng quan về biện pháp kiểm tra sầu riêng của Đài Loan
Từ 22/7/2025 đến 21/8/2025, Đài Loan triển khai biện pháp kiểm tra sầu riêng nhập khẩu từ Việt Nam theo cơ chế “kiểm tra theo lô”. Đây là bước siết chặt nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm sau khi cơ quan chức năng phát hiện nhiều lô không đạt chuẩn trong thời gian gần đây. Biện pháp kiểm tra sầu riêng tập trung vào dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng, đồng thời rà soát hồ sơ truy xuất nguồn gốc, nhãn mác và tuân thủ quy định nhập khẩu. Ở mức độ tổng quan, kiểm tra sầu riêng trong giai đoạn này được thực hiện với tần suất cao hơn thông lệ, giúp sớm phát hiện rủi ro và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, đồng thời là tín hiệu để doanh nghiệp Việt Nam củng cố quy trình kiểm soát chất lượng từ vùng trồng tới khâu đóng gói.
- Thời gian áp dụng: Giai đoạn kiểm tra sầu riêng kéo dài một tháng: bắt đầu 22/7/2025 và kết thúc 21/8/2025. Trong suốt thời gian này, lô hàng sầu riêng tươi từ Việt Nam khi cập cảng Đài Loan đều phải lấy mẫu và phân tích theo quy trình tăng cường, thay vì áp dụng cơ chế kiểm tra ngẫu nhiên như thường lệ.
- Cơ quan thực hiện: Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan (TFDA) là đơn vị chủ trì biện pháp kiểm tra sầu riêng, căn cứ theo Điều 9, Khoản 1, Mục 5 của “Biện pháp kiểm tra thực phẩm và sản phẩm liên quan nhập khẩu”. TFDA chịu trách nhiệm công bố kết quả, hướng dẫn kỹ thuật và điều phối lấy mẫu – xét nghiệm tại cửa khẩu.
- Đối tượng áp dụng: Biện pháp kiểm tra sầu riêng áp dụng với sầu riêng tươi có mã HS 0810.60.00.00.7 xuất xứ Việt Nam. Mỗi lô phải đáp ứng ngưỡng an toàn về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật/kim loại nặng, đồng thời bảo đảm hồ sơ truy xuất nguồn gốc, đóng gói – nhãn mác đúng quy định. Với cơ chế kiểm tra sầu riêng theo từng lô, doanh nghiệp cần chuẩn bị chứng từ đầy đủ, phối hợp cơ quan chức năng để thông quan đúng tiến độ và giảm rủi ro phát sinh chi phí.
2. Nguyên nhân dẫn đến việc kiểm tra sầu riêng chặt chẽ hơn
2.1. Vi phạm an toàn thực phẩm
Trong vòng 6 tháng gần đây, đã có 13 lô hàng sầu riêng từ Việt Nam không đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khi nhập khẩu vào Đài Loan. Đây chính là nguyên nhân trực tiếp khiến cơ quan chức năng quyết định tăng cường biện pháp kiểm tra sầu riêng. Các lỗi vi phạm chủ yếu liên quan đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng vượt ngưỡng cho phép theo quy định quốc tế. Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm giảm uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Do đó, Đài Loan buộc phải áp dụng biện pháp kiểm tra sầu riêng nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn tình trạng tái diễn, đồng thời răn đe các nhà xuất khẩu chưa chú trọng đúng mức đến vấn đề kiểm soát chất lượng.
2.2. Cơ sở pháp lý
Việc tăng cường kiểm tra sầu riêng được thực hiện trên cơ sở pháp luật rõ ràng. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan (TFDA) viện dẫn Điều 9, Khoản 1, Mục 5 trong bộ “Biện pháp kiểm tra thực phẩm và sản phẩm liên quan nhập khẩu” để triển khai. Theo đó, những mặt hàng nhiều lần vi phạm quy định an toàn sẽ bị đưa vào diện kiểm tra theo lô (batch-by-batch) thay vì kiểm tra ngẫu nhiên như thông thường. Quy định này giúp cơ quan chức năng quản lý chặt chẽ chất lượng hàng nhập khẩu, đồng thời tạo áp lực để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao quy trình sản xuất, thu hoạch và đóng gói sầu riêng. Với cơ chế mới, mỗi lô hàng sầu riêng nhập khẩu sẽ phải qua xét nghiệm chi tiết trước khi được phép lưu thông trên thị trường Đài Loan, đảm bảo tính minh bạch và an toàn cho người tiêu dùng.
3. Tác động của việc tăng cường kiểm tra sầu riêng
3.1. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu
Biện pháp tăng cường kiểm tra sầu riêng của Đài Loan gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các doanh nghiệp xuất khẩu. Trước hết, việc phải kiểm tra theo từng lô khiến chi phí thông quan và thời gian lưu kho tại cảng tăng lên đáng kể. Các doanh nghiệp cần chi thêm cho phí xét nghiệm, lưu bãi và các thủ tục hành chính liên quan, từ đó làm giảm lợi nhuận. Bên cạnh đó, nguy cơ lô hàng bị phát hiện vi phạm và buộc hủy bỏ hoặc trả về là rất lớn, gây thiệt hại nặng nề cả về kinh tế lẫn uy tín. Một khi sản phẩm bị trả về, doanh nghiệp không chỉ mất chi phí vận chuyển mà còn khó giữ được niềm tin từ đối tác quốc tế. Vì vậy, biện pháp kiểm tra sầu riêng được xem là phép thử cho sự chuyên nghiệp và khả năng kiểm soát chất lượng của các nhà xuất khẩu Việt Nam.
3.2. Đối với thị trường Việt Nam – Đài Loan
Ở tầm vĩ mô, việc tăng cường kiểm tra sầu riêng cũng tác động đến thương mại nông sản giữa Việt Nam và Đài Loan. Trước hết, động thái này phần nào ảnh hưởng đến uy tín của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Khi liên tục có lô hàng vi phạm, hình ảnh sản phẩm dễ bị đánh giá thiếu an toàn, từ đó gây khó khăn cho việc mở rộng thị trường. Trong ngắn hạn, quy định kiểm tra gắt gao cũng có thể dẫn đến tình trạng gián đoạn xuất khẩu, khiến lượng hàng tồn đọng trong nước tăng cao và gây áp lực lên nông dân, thương lái. Tuy nhiên, nhìn dài hạn, đây là cơ hội để ngành hàng sầu riêng Việt Nam siết chặt quy trình kiểm soát chất lượng, chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao sức cạnh tranh. Nếu doanh nghiệp chủ động khắc phục, vượt qua giai đoạn kiểm soát nghiêm ngặt này, sầu riêng Việt Nam sẽ tạo được uy tín vững chắc hơn trên thị trường Đài Loan và các nước nhập khẩu khác.
4. Giải pháp cho doanh nghiệp trước quy định kiểm tra sầu riêng
4.1. Kiểm soát từ vùng trồng đến thu hoạch
Để đáp ứng yêu cầu kiểm tra sầu riêng ngày càng chặt chẽ của Đài Loan, các doanh nghiệp cần bắt đầu từ khâu vùng trồng và thu hoạch. Việc áp dụng quy trình canh tác chuẩn VietGAP hoặc GlobalGAP là giải pháp then chốt nhằm bảo đảm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong ngưỡng cho phép. Nông dân và hợp tác xã cần được tập huấn sử dụng thuốc đúng liều lượng, đúng thời gian cách ly để hạn chế tồn dư gây ảnh hưởng đến chất lượng. Ngoài ra, hệ thống giám sát tại vườn cần được tăng cường để ghi nhận nhật ký canh tác minh bạch, phục vụ truy xuất nguồn gốc khi lô hàng được đưa đi xuất khẩu.
4.2. Siết chặt khâu đóng gói – xuất khẩu
Không chỉ vùng trồng, khâu đóng gói và xuất khẩu cũng cần được giám sát kỹ lưỡng để vượt qua quy trình kiểm tra sầu riêng. Mỗi lô hàng phải bảo đảm có mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói hợp lệ, đi kèm hồ sơ kiểm dịch và chứng nhận an toàn thực phẩm. Bao bì, nhãn mác phải rõ ràng, đúng chuẩn thị trường nhập khẩu. Việc đầu tư dây chuyền sơ chế – đóng gói hiện đại sẽ giúp giữ được độ tươi ngon, hạn chế nhiễm chéo và nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm. Đây là bước quan trọng để giảm nguy cơ bị trả về hoặc tiêu hủy khi cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra sầu riêng.
4.3. Phối hợp với cơ quan quản lý
Một giải pháp không thể thiếu là doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý. Doanh nghiệp nên thường xuyên cập nhật quy định từ TFDA Đài Loan cũng như thông tin hỗ trợ từ Bộ Công Thương Việt Nam để kịp thời điều chỉnh quy trình sản xuất. Đồng thời, cần hợp tác với Văn phòng Kinh tế – Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc để xử lý vướng mắc khi phát sinh sự cố tại cửa khẩu. Việc chủ động phối hợp không chỉ giúp giảm rủi ro trong quá trình kiểm tra sầu riêng mà còn góp phần củng cố uy tín lâu dài cho thương hiệu sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế.
5. Triển vọng xuất khẩu sau đợt kiểm tra sầu riêng
Dù quy định kiểm tra sầu riêng từ Đài Loan giai đoạn 22/7 – 21/8/2025 gây nhiều áp lực cho doanh nghiệp Việt Nam, triển vọng xuất khẩu loại trái cây này vẫn rất khả quan. Trước hết, nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại Đài Loan và Trung Quốc đang tăng trưởng mạnh, đặc biệt trong mùa cao điểm. Người tiêu dùng tại hai thị trường này có thói quen ưa chuộng sầu riêng tươi, hương vị đậm đà từ Việt Nam, nên đây vẫn là thị trường đầy tiềm năng. Ngay cả khi việc kiểm tra sầu riêng được áp dụng nghiêm ngặt hơn, nhu cầu tiêu thụ không giảm, mà ngược lại còn tạo động lực để nhà xuất khẩu Việt Nam nâng cao chất lượng sản phẩm.
Thứ hai, việc tăng cường kiểm tra sầu riêng cũng có thể trở thành “cơ hội trong thách thức”. Khi doanh nghiệp chủ động siết chặt quy trình từ vùng trồng, thu hoạch, đóng gói đến xuất khẩu, sản phẩm sầu riêng Việt Nam sẽ đạt chuẩn cao hơn và tạo dựng được uy tín trên thị trường quốc tế. Đây chính là điều kiện để ngành sầu riêng Việt Nam khẳng định thương hiệu, cạnh tranh sòng phẳng với Thái Lan – quốc gia hiện đang dẫn đầu về xuất khẩu sầu riêng sang Đài Loan và Trung Quốc.
Không dừng lại ở đó, sau khi vượt qua giai đoạn kiểm tra sầu riêng nghiêm ngặt của Đài Loan, sầu riêng Việt Nam hoàn toàn có khả năng mở rộng sang những thị trường khó tính khác như Nhật Bản, Hàn Quốc hay EU. Đây là những thị trường yêu cầu rất cao về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Khi sản phẩm đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe này, giá trị xuất khẩu sẽ tăng đáng kể, đồng thời nâng vị thế nông sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.
>>> Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm thông tin về tình hình xuất khẩu trái cây tại chuyên mục Nông sản xuất khẩu để nắm bắt cơ hội thị trường sau giai đoạn tăng cường kiểm tra sầu riêng.
