Tại Hội nghị toàn quốc về phát triển logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh: logistics không chỉ là một ngành dịch vụ hỗ trợ đơn thuần, mà là một trong những trụ cột quan trọng nhất để nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.
Trong nhiều năm qua, logistics đã góp phần đáng kể vào tăng trưởng xuất khẩu, kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu và thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, chi phí logistics tại Việt Nam vẫn cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực, trở thành rào cản lớn đối với doanh nghiệp. Vì vậy, Bộ Công Thương xác định đây là thời điểm cần có các giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ và thực chất để tối ưu hệ thống logistics, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
1. Bối cảnh và vai trò của logistics trong nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia
Trong hệ thống kinh tế hiện đại, logistics không chỉ là vận tải hay kho bãi mà là toàn bộ chuỗi dịch vụ hỗ trợ sản xuất – lưu thông – phân phối. Doanh nghiệp có logistics tốt sẽ rút ngắn thời gian giao hàng, giảm chi phí, tăng tốc độ quay vòng vốn và cải thiện khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nêu rõ: chi phí logistics của Việt Nam chiếm khoảng 16–20% GDP, cao hơn mức trung bình thế giới (10–12%). Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam, đặc biệt là các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, điện tử, nông sản…
Trong bối cảnh các quốc gia đang chạy đua về hạ tầng và công nghệ chuỗi cung ứng, Việt Nam cần chuyển mình mạnh mẽ để:
-
Giảm chi phí logistics
-
Tăng năng suất vận tải và thông quan
-
Bảo đảm kết nối chuỗi cung ứng bền vững
-
Nâng cao khả năng cạnh tranh sản phẩm “Made in Vietnam”
Vì vậy, logistics được xác định là động lực quan trọng, tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng hội nhập kinh tế quốc tế.
2. Các yêu cầu chiến lược để phát triển logistics nâng cao năng lực cạnh tranh
2.1 Hoàn thiện thể chế – chính sách về logistics
Theo Bộ trưởng, muốn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, các cơ quan quản lý cần:
-
Rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật về logistics.
-
Đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến xuất nhập khẩu.
-
Tăng cường tính minh bạch và nhất quán trong quản lý.
-
Hoàn thiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam giai đoạn mới.
Hệ thống chính sách phải tạo môi trường thông thoáng để doanh nghiệp dễ tiếp cận, dễ triển khai, từ đó giảm chi phí và tăng hiệu quả hoạt động.
2.2 Phát triển hạ tầng logistics hiện đại và đồng bộ
Hạ tầng logistics là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh. Bộ trưởng nhấn mạnh cần:
-
Mở rộng và nâng cấp hệ thống đường cao tốc, cảng biển, sân bay, đường sắt.
-
Tăng chất lượng các trung tâm logistics cấp quốc gia và cấp vùng.
-
Đẩy mạnh kết nối đa phương thức: biển – bộ – hàng không – đường sắt – đường thủy.
Hải Phòng, Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh, Quảng Ninh và Bình Dương là những địa phương đang được định hướng trở thành trung tâm logistics lớn, giảm tải lưu thông và chi phí vận chuyển.
2.3 Thúc đẩy chuyển đổi số logistics
Bộ Công Thương xác định chuyển đổi số là chiều khóa để Việt Nam nhảy vọt năng lực cạnh tranh:
-
Ứng dụng hóa đơn điện tử, chứng từ số, eBL.
-
Phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
-
Số hóa hoạt động quản lý kho bãi, vận tải, container.
-
Xây dựng cơ sở dữ liệu logistics dùng chung.
Công nghệ mới như AI, IoT, Big Data sẽ giúp tối ưu tuyến đường vận tải, dự báo nhu cầu và giảm rủi ro chuỗi cung ứng.
3. Giải pháp trọng tâm Bộ Công Thương đưa ra nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh
nang-luc-canh-tranh-logistics-viet-nam
3.1 Đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp
Bộ Công Thương đang phối hợp cùng Hải quan và các bộ ngành để:
-
Rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa.
-
Giảm chi phí lưu container, lưu bãi.
-
Cải thiện cơ chế kiểm tra chuyên ngành.
-
Ứng dụng chứng từ điện tử trong toàn bộ quy trình xuất nhập khẩu.
Việc giảm chi phí logistics sẽ tạo lợi thế lớn cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.
3.2 Phát triển nguồn nhân lực logistics chất lượng cao
Nguồn nhân lực hiện nay chưa đáp ứng nhu cầu phát triển logistics hiện đại. Bộ trưởng yêu cầu:
-
Tăng đào tạo logistics tại các trường đại học – cao đẳng.
-
Hợp tác với doanh nghiệp và tổ chức quốc tế để đào tạo chuẩn hóa.
-
Nâng trình độ nhân lực công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng.
Một đội ngũ chuyên nghiệp sẽ giúp logistics Việt Nam nâng tầm trong khu vực.
3.3 Thúc đẩy doanh nghiệp Việt tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu
Các doanh nghiệp logistics trong nước còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết. Vì vậy, Bộ Công Thương định hướng:
-
Khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam liên kết thành mạng lưới mạnh.
-
Tăng cường hợp tác với các tập đoàn FDI để nâng chất lượng dịch vụ.
-
Xây dựng hệ sinh thái logistics nội địa đủ sức cạnh tranh với nước ngoài.
Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế.
4. Tác động kỳ vọng đối với năng lực cạnh tranh quốc gia
4.1 Giảm mạnh chi phí logistics – thúc đẩy xuất khẩu
Khi hạ tầng và thủ tục được cải thiện, chi phí logistics giảm sẽ:
-
Tăng sức cạnh tranh giá của hàng Việt.
-
Tạo động lực mở rộng thị trường xuất khẩu.
-
Giảm thời gian giao hàng, tăng độ tin cậy.
4.2 Tối ưu chuỗi cung ứng – thu hút FDI chất lượng cao
Hạ tầng logistics tốt là “điểm cộng” lớn trong mắt nhà đầu tư quốc tế. Việt Nam kỳ vọng:
-
Thu hút dòng vốn FDI công nghệ cao.
-
Tạo chuỗi cung ứng xuyên suốt từ sản xuất – vận chuyển – phân phối.
-
Giảm rủi ro đứt gãy như giai đoạn dịch bệnh.
4.3 Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững
Logistics hiện đại giúp:
-
Nâng cao hiệu quả sản xuất
-
Tăng năng suất xã hội
-
Ổn định chuỗi cung ứng nông sản – công nghiệp
-
Góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và an ninh kinh tế
Đây chính là yếu tố cốt lõi tạo sức bật cho nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2025–2030.
Qua phát biểu của Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên, có thể thấy logistics không còn là khâu phụ trợ mà là trụ cột nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Với định hướng phát triển hạ tầng, thúc đẩy chuyển đổi số, cải cách thủ tục và nâng chất lượng nhân lực, Việt Nam đang bước vào giai đoạn đổi mới mạnh mẽ để tối ưu chuỗi cung ứng và đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế toàn cầu.
Sự đồng hành của doanh nghiệp, bộ ngành và địa phương sẽ quyết định thành công của chiến lược logistics quốc gia, góp phần đưa Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho thương mại, đầu tư và sản xuất trong những năm tới.
